Związek Metropolitalny może ruszyć 1 stycznia 2027 r.

Spotkanie „Porozmawiajmy o metropolii” było częścią cyklu wydarzeń informacyjno-edukacyjnych organizowanych przez Obszar Metropolitalny Gdańsk-Gdynia-Sopot (OMGGS) dla mieszkańców pomorskich powiatów. Malborskie wydarzenie stanowiło siódme z dziewięciu zaplanowanych spotkań.

Uczestników powitał starosta malborski Piotr Szwedowski. W spotkaniu wzięli udział także przedstawiciele samorządów z powiatu, w tym burmistrz Malborka Marek Charzewski, burmistrz Nowego Stawu Jerzy Szałach oraz wójt gminy Miłoradz Arkadiusz Skorek.

Jednym z głównych tematów było powołanie Związku Metropolitalnego. Podczas spotkania podkreślano, że związek nie został jeszcze formalnie utworzony: ustawa metropolitalna weszła w życie 31 lipca 2026 r., ale do jego powstania konieczne jest jeszcze rozporządzenie Rady Ministrów.

Z przedstawionego harmonogramu wynika, że rozporządzenie ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Rozpoczęcie działalności związku od początku roku pozwoliłoby mu funkcjonować w pełnym cyklu budżetowym i podejmować pierwsze decyzje.

Przedstawiciele OMGGS przypomnieli, że prace nad integracją metropolitalną na Pomorzu trwają od kilkunastu lat. Obszar przyszłej metropolii zamieszkuje obecnie około 1,6 mln osób, a ustawa wymaga, by związek obejmował co najmniej milion mieszkańców.

O zasadach działania związku mówił m.in. wiceprezes OMGGS Maciej Warszakowski. Związek ma mieć dwa organy: Zgromadzenie i Zarząd. W Zgromadzeniu każdy samorząd będzie miał przedstawiciela i jeden głos, a uchwały będą wymagały poparcia odpowiedniej liczby delegatów oraz przedstawicieli samorządów skupiających ponad połowę mieszkańców metropolii. Ten sposób głosowania określono jako „zasadę dwóch kluczy”.

Prof. UG dr hab. Jakub Szlachetko podkreślał, że związek nie będzie kolejnym szczeblem samorządu ponad gminami i powiatami. Ma działać na ich rzecz, zajmując się przede wszystkim sprawami wymagającymi współpracy ponad granicami pojedynczych samorządów. Podczas spotkania określono go jako swego rodzaju „cichą instytucję” – niewidoczną na co dzień, ale usprawniającą funkcjonowanie całego obszaru.

Do podstawowych zadań związku, określonych w ustawie, mają należeć rozwój obszaru metropolitalnego, transport zbiorowy, koordynacja planowania przestrzennego oraz działania dotyczące klimatu i środowiska. Zgromadzenie będzie mogło zdecydować o realizacji dodatkowych zadań, m.in. w zakresie kultury, nauki i szkolnictwa wyższego, odnawialnych źródeł energii, gospodarki odpadami oraz tworzenia centrów usług wspólnych.

Finansowanie związku omówiły Anna Kozub-Lewna, pełniąca obowiązki zastępcy dyrektora ds. strategii i rozwoju OMGGS, oraz Beata Bona, zastępczyni dyrektora ds. finansów i administracji. Wśród planowanych źródeł finansowania wymieniono udział w podatku PIT, składki samorządów, środki unijne i dotacje celowe państwa. Według przedstawionych założeń, budżet związku ma wynieść około 150 mln zł w 2027 roku, 250 mln zł w 2028 roku i 500 mln zł w 2029 roku.

Od 2030 r. jednym z podstawowych źródeł finansowania ma być udział odpowiadający 0,49 proc. dochodów mieszkańców gmin należących do związku. Ustawa ma też ograniczyć wydatki administracyjne do maksymalnie 5 proc. budżetu, a co najmniej 5 proc. przeznaczyć na badania naukowe, prace rozwojowe i współpracę z publicznymi uczelniami.

Ustawa przewiduje także wsparcie dla mniejszych samorządów. Co najmniej 40 proc. wydatków związku na jego zadania własne ma finansować zadania realizowane na obszarze gmin, które nie są miastami na prawach powiatu.

W rozmowie o możliwych skutkach dla mieszkańców powiatu malborskiego szczególną uwagę poświęcono transportowi publicznemu i jego integracji. Wskazano też na możliwość wspólnego planowania inwestycji i pozyskiwania pieniędzy na przedsięwzięcia wykraczające poza granice jednej gminy lub powiatu. Organizatorzy podkreślali, że powołanie związku nie oznacza odebrania kompetencji lokalnym władzom: metropolia ma działać z samorządami i dla nich, a nie zamiast nich.

Na zakończenie mieszkańcy mogli zadawać pytania i dyskutować o praktycznych zasadach działania przyszłego związku, jego kompetencjach, podejmowaniu decyzji, finansowaniu oraz korzyściach dla mniejszych samorządów. Poruszono także tematy polityki senioralnej, transportu publicznego i zakresu współpracy gmin i powiatów. Przedstawiciele OMGGS odpowiadali na pytania i wyjaśniali wątpliwości dotyczące kolejnych etapów tworzenia Związku Metropolitalnego.

_{Źródło: Urząd Miasta w Malborku}